Nie jest tajemnicą, że obecny system emerytalny prowadzony przez ZUS jest niewydolny. Aby temu zaradzić, nie mamy innego wyjścia – musimy wziąć sprawy w swoje ręce. Godziwą jesień życia zapewni nam wyłącznie samodzielne oszczędzanie w ramach dobrowolnych programów emerytalnych. Aby ułatwić Wam wybór najlepszego produktu emerytalnego, w dzisiejszym artykule wspólnie przyjrzymy się, jakie cechy powinien on posiadać. Następnie omówię jak działają Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego oraz jak należy rozliczyć wpłaty na IKZE, by uzyskać możliwie najkorzystniejszy zwrot, sięgający 3300 zł dla osób pracujących na etacie lub nawet 4995 zł w przypadku przedsiębiorców! Trzeba się jednak pospieszyć! Aby otrzymać swoisty „moneyback” od Urzędu Skarbowego, należy wpłacić środki przed końcem roku. Oprócz oszczędności na podatkach, możecie również zdobyć 200 zł lub 500 zł premii w ramach promocji UNIQA IKZE.
Jakie cechy powinien mieć idealny produkt emerytalny?
Na początek skupmy się na określeniu cech produktu emerytalnego, który w jak największym stopniu zabezpieczy nasze interesy. Po dłuższym zastanowieniu wyodrębniłem sześć takich cech, a mianowicie:
- Prosty – użytkownik musi rozumieć produkt, mieć łatwy wgląd w stan swoich środków, a inwestycje powinny być nieskomplikowane, aby nie generować zbędnych kosztów.
- Tani – produkty emerytalne powinny być niedrogie w obsłudze. Nie może dochodzić do sytuacji, w której lwią część oszczędności pochłaniają opłaty administracyjne czy operacyjne związane z inwestowaniem w kosztowne instrumenty.
- Preferencyjnie opodatkowany – samodzielne zabezpieczenie emerytury powinno być doceniane przez państwo poprzez ulgi podatkowe, zwolnienia z opodatkowania lub stosowanie preferencyjnych stawek.
- Przynoszący realne dochody – produkt oszczędnościowy powinien zwiększać wartość naszych aktywów. Długoterminowa perspektywa może tolerować okresowe wahania wyników finansowych, ale przeciętny zysk powinien być co najmniej wyższy od inflacji.
- Bezpieczny – środki emerytalne to często oszczędności całego życia, dlatego powinny być powierzone instytucji o ugruntowanej pozycji, licencjonowanej przez nadzór finansowy, stabilnej kapitałowo i dbającej o bezpieczeństwo technologiczne i dane klientów.
- Elastyczny – choć pieniądze odkładane na emeryturę zazwyczaj są „nie do ruszenia”, życie bywa nieprzewidywalne. Warto mieć możliwość szybkiego dostępu do kapitału bez wysokich opłat likwidacyjnych, a także czasowego zmniejszenia wpłat lub zawieszenia składek w razie potrzeby.
Czym jest IKZE i jakie posiada zalety?
Dokonując analizy dostępnych form oszczędzania na emeryturę, najbliżej ideału zdaje się być Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Aby wyjaśnić Wam mój wybór, przedstawię kilka argumentów na przykładzie IKZE oferowanego przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych UNIQA, o promocji którego pisałem niedawno na blogu. Dla przypomnienia, decydując się na założenie konta IKZE od UNIQA, na start otrzymacie 200 zł lub 500 zł premii.
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to obok IKE i PPE, produkt będący częścią III filaru systemu emerytalnego, posiadający wbudowane preferencje dla oszczędzających. Chodzi tu głównie o rozwiązania podatkowe. Maksymalna wpłata na konto IKZE w danym roku wynosi 1,2–krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia brutto ustalonego w projekcie ustawy budżetowej. W 2025 roku maksymalna kwota wpłat na IKZE to 10.407,60 zł.
W przypadku przedsiębiorców roczny limit wpłat na IKZE wynosi 1,8-krotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok. W 2025 roku maksymalna kwota wpłat na IKZE dla przedsiębiorców to 15.611,40 zł.
Jak rozliczać wpłaty i wypłaty w ramach IKZE?
Zacznijmy od tego, iż wpłaty na IKZE można odliczyć od dochodu w zeznaniu PIT, co umożliwia zmniejszenie kwoty podatku. Odliczenie kwoty wpłaconej na IKZE jest bardzo proste. Służy temu specjalna rubryka w zeznaniu PIT, które składacie na początku każdego roku.
Odliczenia wpłat na IKZE dokonuje się od podstawy opodatkowania. Z tej formy preferencji mogą skorzystać wyłącznie podatnicy rozliczający się:
- na zasadach ogólnych według skali podatkowej (PIT-37, PIT-36),
- ryczałtem ewidencjonowanym (PIT-28),
- liniowo (19% podatku, PIT-36L).
Z preferencji podatkowych nie skorzystają natomiast osoby:
- stosujące kartę podatkową (PIT-16A),
- rozliczające przychody z opodatkowanych ryczałtowo umów (np. zlecenia do 200 zł),
- rozliczające dochody z giełdy i innych przychodów kapitałowych (PIT-38),
- składające deklarację z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości (PIT-39).
To jeszcze nie wszystko. Oprócz ulgi podatkowej za wpłaty na IKZE, wszelkie zyski uzyskane przez wasze inwestycje będą zwolnione ze standardowego podatku od zysków kapitałowych (zapłacicie jedynie 10% podatku od zysków i to dopiero podczas wypłaty środków, będąc już na emeryturze). Dla odróżnienia, w przypadku tradycyjnej lokaty, bank pobiera i przekazuje do właściwego Urzędu Skarbowego aż 19% „podatku Belki”. Warto mieć na uwadze, iż w ramach IKZE inwestujemy w perspektywie długoterminowej. W związku z tym efekt procenta składanego sprawi, iż wasze zyski będą rosły o wiele szybciej niż w przypadku tradycyjnych form inwestowania.
Preferencje podatkowe wynikające z IKZE w praktyce
Zdecydowanie największą zaletą IKZE są preferencje podatkowe, zarówno pod względem odliczania wpłat na konto, jak i zwolnienia z opodatkowania od zysków kapitałowych. Fakt ten ma również duży wpływ na opłacalność inwestycji, nawet, gdyby fundusze nie przynosiły zadowalających rezultatów.
Załóżmy, że w 2025 roku wpłacicie maksymalną możliwą kwotę dla „etatowców”, a mianowicie 10.407,60 zł. W przypadku, gdy płacicie podatek dochodowy według progu 32%, możecie zaoszczędzić na nim nawet 3300 zł, zaś przy pierwszym progu oszczędność podatkowa wyniesie około 1248,91 zł. Jako, że większość Polaków rozlicza się według stawki 12%, oszczędność na tym poziomie, w połączeniu z środkami, które będziecie mogli wykorzystać podczas emerytury, to naprawdę ciekawa propozycja. Dodając do tego choćby minimalny zysk wypracowany przez fundusz, należy stwierdzić, iż ze świecą możecie szukać produktu, który zapewni Wam tak wysoką rentowność.
Pamiętajcie jednak, iż są to tylko ogólne założenia. Nie jestem doradcą podatkowym, zaś przedstawiane kwestie opisywane są wyłącznie na podstawie własnych doświadczeń.
Wypłata z IKZE po osiągnięciu 65. roku życia
Przy wypłacie środków po 65. roku życia, od całkowitej sumy należy zapłacić podatek według preferencyjnej skali, a mianowicie w wysokości 10%. Natomiast w przypadku śmierci, środki w ramach IKZE są oczywiście dziedziczone. W takim przypadku nie płaci się podatku od spadków i darowizn, a jedynie standardowy podatek stosowany wobec IKZE, czyli wspomniane 10% od całości środków.
Warto też zaznaczyć, że wypłata z konta IKZE na preferencyjnych warunkach po ukończeniu 65. roku życia jest możliwa wtedy, gdy w co najmniej 5 różnych latach kalendarzowych dokonywaliście wpłat na IKZE.
Zwrot całkowity przed 65. rokiem życia
Należy jednak pamiętać, iż w przypadku przedterminowej likwidacji IKZE w ramach zwrotu pełnego (czyli przed ukończeniem 65 lat), wypłacone środki będą stanowić przychód, który należy ująć w zeznaniu PIT jako pozostałe przychody i opodatkować (całą kwotę wypłaty, nie tylko uzyskane zyski kapitałowe). Na szczęście wpłaty na rzecz IKZE można odliczać od dochodu, o czym była mowa wcześniej, dlatego w większości przypadków sumy się zbilansują i nie trzeba będzie płacić podatku lub będzie on bardzo niski (wyłącznie od różnicy kwoty wypłaconej a wpłaconej). W przypadku IKZE nie ma możliwości częściowej wypłaty kapitału. Albo likwidujemy całość, albo nie ruszamy nawet grosika.
Przykład
Załóżmy, że środki wpłacicie na IKZE w 2025, a następnie zlikwidujecie je w 2026 roku. Wówczas wpłaconą kwotę odliczycie od dochodu za rok 2025, zaś wypłatę opodatkujecie w całości w zeznaniu za rok 2026. W ten sposób o rok odroczycie zapłatę podatku. Jeśli jednak w 2025 roku nie uzyskujecie dochodów, od których można odliczyć wpłaty na IKZE lub są one niższe niż kwota wpłacona na IKZE, produkt ten może być dla Was niezbyt opłacalny ze względu na brak możliwości odliczeń od dochodu. Tak samo będzie w przypadku, gdy w 2025 roku obowiązuje Was stawka 12%, zaś w 2026 roku zarobicie o wiele więcej i wpadniecie w drugi próg podatkowy, gdzie stawka opodatkowania to 32%.
Ogólnie nie zalecam podejmowania zbyt pochopnych decyzji odnośnie likwidacji konta IKZE. Niech to będzie zawsze ostateczność.
Przeniesienie IKZE, czyli wypłata transferowa
Jeśli dane konto IKZE nie spełnia waszych oczekiwań, nie musicie z nim tkwić aż do starości. Ustawodawca umożliwił przenoszenie środków w ramach różnych kont IKZE bez potrzeby opodatkowania środków. To bardzo wygodne rozwiązanie, jeśli w danym okresie życia będziecie chcieli zmienić klasę aktywów, w które inwestujecie. Przykładowo w młodości mogą to być fundusze inwestycyjne, w kolejnych latach depozyty, a pod koniec oszczędzania obligacje. Ewentualnie, kolejne instytucje udostępniające konta IKZE będą tworzyły swoje promocje, dzięki czemu dokonując wypłaty transferowej będziecie zdobywali kolejne premie i bonusy 🙂
Dokonanie wypłaty transferowej jest bardzo proste. Wystarczy, że w nowym podmiocie zgłosicie chęć przeniesienia środków i wskażecie, gdzie obecnie posiadaliście IKZE. Całym procesem przeniesienia zajmie się już za Was nowy podmiot.
Zalety IKZE na przykładzie propozycji UNIQA TFI
Konto IKZE w ramach UNIQA TFI otworzycie w pełni online, dosłownie w ciągu kilku minut. Po zakupie jednostek, stan swoich funduszy będziecie mogli na bieżąco obserwować w systemie fundusze.uniqa.pl, który cechuje się bardzo przejrzystym interfejsem.
Zarządzanie wpłaconymi środkami na IKZE powierzacie ekspertom UNIQA TFI. Do wyboru macie szeroką gamę funduszy. Fundusze inwestycyjne to jedna z najprostszych form inwestowania, ponieważ wasza rola kończy się na odpowiednim doborze funduszu. Cała reszta spoczywa już na barkach zarządzających. Nie musicie zatem posiadać rozległej wiedzy z zakresu finansów, by skutecznie pomnażać swoje środki emerytalne.
W ramach IKZE, UNIQA nie pobiera się opłat z tytułu zakupu i umorzenia jednostek uczestnictwa, zaś opłaty za zarządzanie są na bardzo konkurencyjnych poziomach. Po dokonaniu pierwszej wpłaty, sami decydujecie, kiedy będziecie wpłacali kolejne środki, jeśli się na to zdecydujecie. Możecie wpłacać regularnie, jednorazowo, o dowolnej porze roku, jak tylko Wam będzie wygodnie. Jedynym ograniczeniem jest tutaj maksymalna kwota, którą narzuca ustawa.
Wpłaty sięgające jej wysokości, pomnożone przez zyski wypracowywane przez TFI, powinny bez problemu zapewnić Wam solidny zastrzyk pieniędzy na emeryturze. Oczywiście warto wziąć pod uwagę fakt, iż roczny limit wpłaty rośnie z roku na rok. W przypadku przedsiębiorców limit w 2024 roku wynosił 14.083,20 zł. Obecnie, w 2025 roku, jako przedsiębiorcy możemy wpłacać na IKZE nawet 15.611,40 zł.
W przypadku IKZE możecie również przedwcześnie wycofać środki w ramach zwrotu pełnego. UNIQA TFI nie pobierze od Was ani opłaty umorzeniowej, ani opłaty za zamknięcie konta IKZE. To bardzo uczciwe podejście, mając z tyłu głowy znane z historii sytuacje, w których dochodziło do pobierania wysokich opłat likwidacyjnych w przypadku przedwczesnego zakończenia polisy inwestycyjnej. IKZE od UNIQA TFI wybacza błędy, co zdecydowanie wpływa na elastyczność oferty. Dobrowolność wpłat na IKZE sprawia również, iż w dowolnym momencie możecie zawiesić wpłacanie kolejnych środków.
Więcej na temat propozycji IKZE od UNIQA TFI znajdziecie w tym artykule.